**अमरत्वम् – जीवनस्य वास्तविकं लक्ष्यं**

**अमरत्वम् किम्?**

"अमरत्वम्" इति शब्दस्य सामान्यः अर्थः अस्ति—यस्य कदापि नाशः न भवति। भारतीयदर्शने अमरत्वं केवलं शरीरेण जीवितं नास्ति, अपितु आत्मनः नित्यस्वरूपस्य अनुभूतिः, सत्कर्मणां कीर्तिः तथा लोकहिताय समर्पितं जीवनम् एव अमरत्वम् उच्यते।

**अमरत्वस्य मार्गः**

उपनिषत्सु प्रार्थना अस्ति—

"मृत्योर्माऽमृतं गमय।"

अस्य भावः— हे प्रभो! मां मृत्युबन्धनात् मोचयित्वा अमृतस्वरूपस्य ज्ञानं प्रदेहि।

अमरत्वं धनैः, ऐश्वर्येण वा न लभ्यते। तत् सत्येन, धर्मेण, आत्मसंयमेन, सेवया, ज्ञानेन च प्राप्यते।

**महापुरुषाणां जीवनम्**

भगवान् बुद्धः, भगवान् महावीरः, स्वामी विवेकानन्दः, महात्मा गान्धी च स्वजीवनं मानवसेवाय समर्प्य अद्यापि जनमानसेषु जीवन्ति। तेषां शरीराणि न सन्ति, किन्तु तेषां आदर्शाः अमराः सन्ति।

**दैनिकजीवने अमरत्वस्य साधनम्**

यदि वयं—

• सत्यं वदामः।
• धर्मस्य पालनं कुर्मः।
• सर्वेषु प्राणिषु दयां वहामः।
• स्वकर्तव्यं निष्ठया सम्पादयामः।
• समाजहिताय कार्यं कुर्मः।

तर्हि अस्माकं जीवनम् अपि लोकस्मृतौ चिरकालं तिष्ठति।

**विद्यार्थिनां कृते सन्देशः**

विद्यार्थिनः केवलं परीक्षासु सफलतां न चिन्तयन्तु, अपितु उत्तमचरित्रस्य निर्माणम् अपि कुर्वन्तु। ज्ञानं विनयेन, परिश्रमेण, सदाचारेण च संयुक्तं भवेत्। एतदेव जीवनस्य वास्तविकं अमरत्वम्।

**उपसंहारः**

अमरत्वं न केवलं दीर्घजीवनस्य नाम, अपितु सत्कर्मणा, सदाचारेण, सेवाभावेन, आत्मज्ञानेन च प्राप्ता कीर्तिः एव वास्तविकम् अमरत्वम्। अतः सर्वे वयं प्रतिदिनं शुभविचारैः, शुभवचनैः, शुभकर्मभिः च स्वजीवनं सार्थकं कुर्मः।

**सुभाषितानि**

१.

सत्येन पन्था विततो देवयानः।

सत्येन एव अमरत्वस्य मार्गः प्रशस्तः भवति।

२.

विद्यया अमृतमश्नुते।

विद्यया मनुष्यः अमरकीर्तिं प्राप्नोति।

३.

परोपकाराय सतां विभूतयः।

सज्जनानां सम्पत्तयः परोपकाराय एव भवन्ति।