कक्षा 10 संस्कृत व्याकरण प्रश्नावली — सन्धि, समास एवं प्रकृति-प्रत्यय
कक्षा 10 संस्कृत के विद्यार्थियों के लिए सन्धि, समास और प्रकृति-प्रत्यय पर आधारित अभ्यास प्रश्न।
By SanskritLearn
कक्षा 10 संस्कृत व्याकरणम् — अभ्यास प्रश्नावली
प्रश्न 1. निम्नलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं विच्छेदं वा कृत्वा लिखत(केवलं प्रश्नचतुष्टयम्)
(i) यदि + अपि विभीषणः रावणस्य अनुजः आसीत् तथापि ...
(ii) शोभनम् सन्धिं विच्छेदं कृत्वा लिखत
(iii) मया शिव: + अर्च्य: अस्ति।
(iv) हे गुरो! मम शम्+ काम् निवारयतु।
(v) जगत् + ईशः सर्वेषां विद्यामानः।
प्रश्न 2. रेखाङ्कितपदानां समासं विग्रहं वा कृत्वा लिखत। (केवलं प्रश्नचतुष्टयम्)
(i) यथाशक्ति कार्यं कुरु।
(क) शक्तिम् अनतिक्रम्य (ख) शक्तिः अनतिक्रम्य (ग) शक्तिम् अनतिक्रम्य (घ) शक्त्या अनतिक्रम्य
(ii) न पूर्वः कोशः विद्यते तव भारति!
(क) अपूर्वः (ख) नपूर्वः (ग) अनपूर्वः (घ) पूर्ववर्ती
(iii) का काकः सकोधम् आगच्छति।
(क) सः क्रोधः (ख) क्रोधं करोति इति (ग) क्रोधेन सहितम् (घ) सह क्रोधः
(iv) युधिष्ठिरः च अर्जुनः च श्रीकृष्णेन सह रथारोहणं नाटयतः।
(क) अर्जुनयुधिष्ठिरः (ख) युधिष्ठिरे अर्जुनः (ग) युधिष्ठिरार्जुनौ (घ) युधिष्ठिरार्जुनम्
प्रश्न 3. अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां प्रकृति-प्रत्ययौ संयोज्य विभज्य वा उचितम् उत्तरं विकल्पेभ्यः चित्वा लिखत। (केवलं प्रश्नचतुष्टयम्)
(i) पञ्चशतानां बौद्धभिक्षूणां निवासयोग्यं स्थल + डीप इदम्।
(क) स्थला (ख) स्थली (ग) स्थालिन् (घ) स्थलीः
(ii) महात्मानः तदेव समत्वम् इति आहुः।
(क) सम + क्त्वा (ख) सम + त्वम् (ग) सम + तल् (घ) सम + त्व
(iii) वाक्यपदुः धैर्य + मतुप् मंत्री
(क) धैर्यमत् (ख) धैर्यवान् (ग) धैर्यवान् (घ) धैर्यवत्
(iv) निधानतां याति हि दीयमानम्।
(क) निधान + तल् (ख) निधान + त्व (ग) निधान + ता (घ) निधान + ताम्