· 1 min read
समास-निर्णय अभ्यास | अव्ययीभाव, तत्पुरुष एवं द्वन्द्व समास
By SanskritLearn
समास-निर्णय अभ्यास : महत्वपूर्ण उदाहरण
अव्ययीभाव समास
निम्नलिखित समस्त पदों का समास-भेद बताइए—
- यथाशक्ति
- यथाकालम्
- यथाविधि
- प्रतिदिनम्
- प्रत्यक्षम्
- उपग्रामम्
- उपवनम्
- सहर्षम्
- ससम्मानम्
- अनुरूपम्
उत्तर: सभी अव्ययीभाव समास हैं।
---
तत्पुरुष समास
निम्नलिखित समस्त पदों का समास-भेद बताइए—
- राजपुत्रः
- देवालयः
- वनवासः
- जलपानम्
- ग्रामगमनम्
- हस्तलिखितम्
- विद्यालयः
- गङ्गाजलम्
- गृहकार्यं
- पुस्तकालयः
उत्तर: सभी तत्पुरुष समास हैं।
---
द्वन्द्व समास
निम्नलिखित समस्त पदों का समास-भेद बताइए—
- मातापितरौ
- रामलक्ष्मणौ
- दिनरात्रम्
- सुखदुःखम्
- लाभहानिः
- गुरूशिष्यौ
- नरनारी
- अन्नपाने
- जन्ममरणम्
- शीतोष्णम्
उत्तर: सभी द्वन्द्व समास हैं।
---
मिश्रित अभ्यास
निम्नलिखित समस्त पदों का समास-भेद लिखिए—
| समस्त पद | समास |
|---|---|
| यथाशास्त्रम् | अव्ययीभाव |
| प्रतिदिनम् | अव्ययीभाव |
| राजपुरुषः | तत्पुरुष |
| जलपानम् | तत्पुरुष |
| मातापितरौ | द्वन्द्व |
| सुखदुःखम् | द्वन्द्व |
| उपनगरम् | अव्ययीभाव |
| वनगमनम् | तत्पुरुष |
| दिनरात्रम् | द्वन्द्व |
| ससम्मानम् | अव्ययीभाव |
---
परीक्षा-उपयोगी प्रश्न
निम्नलिखित समस्त पदों का समास-भेद लिखिए—
- यथासमयम्
- विद्यालयः
- लाभहानिः
- सहर्षम्
- राजसभा
- शीतोष्णम्
- उपकूलम्
- जलपानम्
- जन्ममरणम्
- सप्रेमम्
स्वयं उत्तर लिखने का प्रयास करें।