Script — Devanagari

कक्षा 9 संस्कृत व्याकरण — 25 अङ्कों का नवीन अभ्यास प्रश्नपत्र | सन्धि, समास, प्रत्यय एवं उपपद-विभक्ति

2 min read

कक्षा–नवमी — संस्कृतम् खण्डः ‘ग’ — अनुप्रयुक्तव्याकरणम् पाठ्यक्रमानुसार नवीन प्रश्नपत्र पूर्णाङ्काः — 25

अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कृत्वा लिखत।

(केवलं प्रश्नत्रयम्) 1 × 3 = 3 (i) महा + उत्सवः अद्य विद्यालये भविष्यति। (ii) छात्रः देवेन्द्रम् नमति। (iii) सदैव सत्यं वदेत्। (iv) मनः + हरः दृश्यः अस्ति। (v) जगत् + एतत् अस्ति।

उदाहरणानुसारं कोष्ठकात् पदेषु पञ्चमीविभक्तेः प्रयोगं कृत्वा रिक्तस्थानानि पूरयत।

(केवलं प्रश्नत्रयम्) 1 × 3 = 3 यथा— बालकः गृहात् बहिः आगच्छति। (गृह) (i) नदी __________ निस्सरति। (पर्वत) (ii) बालकः __________ बिभेति। (सर्प) (iii) वृक्षात् __________ पतन्ति। (शाखा) (iv) छात्रः _______निपुण: (क्रीडा) (v) सः __________ बहिः आगच्छति। (कक्षा)

उचितशब्दरूपाणि चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत।

(केवलं प्रश्नत्रयम्) 1 × 3 = 3 (i) __________ सूर्यः उदेति। (अ) प्रातःकालस्व (आ) प्रातःकालः (इ) प्रातःकाले (ii) माता __________ भोजनं ददाति। (अ) पुत्रम् (आ) पुत्राय (इ) पुत्रेण (iii) __________ माता अध्यापिका अस्ति। (अ) मम (आ) माम् (इ) मया (iv) रामस्य __________ दशरथः आसीत्। (अ) पिता (आ) पितुः (इ) पित्रा (v) भ्राता बालः __________ आगच्छति। (अ) क्रीडितुम् (आ) क्रीडितः (इ) क्रीडितवान्

उचितं धातुरूपं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत।

(केवलं प्रश्नत्रयम्) 1 × 3 = 3 (i) अहं संस्कृतं पठितुं __________। (अ) शक्नोमि (आ) शक्नुवन्ति (इ) शक्नोषि (ii) मातरः प्रातः भोजनं __________। (अ) पचन्ति (आ) पचति (इ) पचसि (iii) छात्राः भोजनार्थं हस्तौ __________। (अ) क्षालयति (आ) क्षालयन्ति (इ) क्षालयसि (iv) अहं सत्यं __________। (अ) जानासि (आ) जानाति (इ) जानामि (v) हे छात्र! पाठं __________। (अ) पठन्ति (आ) पठत (इ) पठतु

प्रदत्तविकल्पेषु उचिततमं उत्तरं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत।

(केवलं प्रश्नत्रयम्) 1 × 3 = 3 (i) बालकः विद्यालयं __________ गृहं गच्छति। (आ+गम् + ल्यप्) (अ) गत्वा (आ] आगम्य (इ) गन्तुम् (ii) माता भोजनं __________ पुत्रं आह्वयति। (पच् + क्त्वा) (अ) पक्त्वा (आ) पचित्वा (इ) पचितुम् (iii) वयं संस्कृतं __________ इच्छामः। (पठ् + तुमुन्) (अ) पठित्वा (आ) पठितुम् (इ) पठितः (iv) छात्रः प्रश्नस्य उत्तरं __________ प्रसन्नः अभवत्। (लिख् + क्त्वा) (अ) लिखित्वा (आ) लिखितुम् (इ) लिखितः

अधोलिखितपदानां उचितं समास-विग्रहं चित्वा लिखत।

(केवलं प्रश्नत्रयम्) 1 × 3 = 3 (i) राजपुत्रः — (अ) राज्ञः पुत्रः (आ) राजा पुत्रः (इ) राज्ञा पुत्रः (ii) नीलकमलम् — (अ) नीलं च कमलं च (आ) नीलं कमलम् (इ) नीलस्य कमलम् (iii) अविवेकः — (अ) विवेकेन हीनः (आ) न विवेकः (इ) विवेकस्य अभावः (iv) धनहीनः — (अ) धनेन हीनः (आ) धनं हीनः (इ) धनस्य हीनः

संख्यावाचकशब्दरूपाणां रिक्तस्थानानि पूरयत।

(केवलं प्रश्नत्रयम्) 1 × 3 = 3 (i) उद्याने __________ वृक्षाः सन्ति। (४) (ii) कक्षायां __________ छात्राः पठन्ति। (३) (iii) रामस्य __________ भ्रातरः सन्ति।[ १०] (iv) __________ एव धेनवः सेवायां निरताः भवन्ति। (२२)

अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत।

½ × 4 = 2 (i) ‘क’ वर्णस्य उच्चारणस्थानं किम्? (ii) ‘च’ वर्णस्य उच्चारणस्थानं किम्? (iii) ‘ट’ वर्णस्य उच्चारणस्थानं किम्? (iv) ‘प’ वर्णस्य उच्चारणस्थानं किम्?

मञ्जूषातः उचितम् अव्ययपदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत।

(केवलं प्रश्नद्वयम्) 1 × 2 = 2 मञ्जूषा — अद्य, यदा, तदा, कुत्र, शीघ्रम् (i) त्वं -------विद्यालयं गच्छसि? (ii) __________ अहं विद्यालयं गमिष्यामि। (iii) __________ वर्षा भवति __________ कृषकः प्रसन्नः भवति। (iv) छात्रः __________ गृहं गच्छति।