Script — Devanagari
कक्षा 9 CBSE संस्कृत (शारदा) – प्रत्यय अभ्यास प्रश्नावली (क्त्वा, ल्यप्, तुमुन्, क्त, क्तवतु)
CBSE कक्षा 9 संस्कृत (शारदा) के नवीनतम पाठ्यक्रम पर आधारित क्त्वा, ल्यप्, तुमुन्, क्त तथा क्तवतु प्रत्ययों के 20 महत्वपूर्ण अभ्यास प्रश्न उत्तरमाला सहित। आवधिक परीक्षा, वार्षिक परीक्षा एवं बोर्ड तैयारी के लिए अत्यन्त उपयोगी
2 min read
कक्षा 9 CBSE संस्कृत (शारदा) प्रत्यय आधारित अभ्यास प्रश्नावली (क्त्वा, ल्यप्, तुमुन्, क्त, क्तवतु) – 20 प्रश्न
निर्देशः – अधोलिखितेषु प्रश्नेषु उचितं उत्तरं लिखत अथवा विकल्पेषु सही उत्तरं चिनुत।
भाग–१ : बहुविकल्पीय प्रश्नाः (1–10)
१. 'पठ्' धातोः क्त्वा-प्रत्ययरूपं किम्?
(A) पठितुम्
(B) पठित्वा
(C) पठितः
(D) पठितवान्
२. 'गम्' धातोः ल्यप्-प्रत्ययरूपं किम्?
(A) गत्वा
(B) आगत्य
(C) गन्तुम्
(D) गतः
३. 'कृ' धातोः तुमुन्-प्रत्ययरूपं किम्?
(A) कृत्वा
(B) कर्तुम्
(C) कृतः
(D) कृतवान्
४. 'लिख्' धातोः क्त-प्रत्ययरूपं किम्?
(A) लिखित्वा
(B) लिखितः
(C) लिखितुम्
(D) लिखितवान्
५. 'भू' धातोः क्तवतु-प्रत्ययरूपं (पुंलिङ्गे) किम्?
(A) भूत्वा
(B) भवितुम्
(C) भूतः
(D) भूतवान्
६. 'खाद्' धातोः क्त्वा-प्रत्ययरूपं किम्?
(A) खादित्वा
(B) खादितः
(C) खादितुम्
(D) खादितवान्
७. 'नी (नय्)' धातोः तुमुन्-प्रत्ययरूपं किम्?
(A) नीतः
(B) नेतुम्
(C) नीतवान्
(D) नीत्वा
८. 'दृश् (पश्य्)' धातोः क्त-प्रत्ययरूपं किम्?
(A) दृष्टः
(B) दृष्ट्वा
(C) द्रष्टुम्
(D) दृष्टवान्
९. 'पा (पिब्)' धातोः क्त्वा-प्रत्ययरूपं किम्?
(A) पीत्वा
(B) पीतः
(C) पातुम्
(D) पीतवान्
१०. 'दा' धातोः तुमुन्-प्रत्ययरूपं किम्?
(A) दत्त्वा
(B) दातुम्
(C) दत्तः
(D) दत्तवान्
भाग–२ : लिखित-प्रश्नाः (11–20)
११. 'पठ्' धातोः तुमुन्-प्रत्ययरूपं लिखत।
१२. 'गम्' धातोः क्त्वा-प्रत्ययरूपं लिखत।
१३. 'कृ' धातोः क्त-प्रत्ययरूपं लिखत।
१४. 'भू' धातोः क्त्वा-प्रत्ययरूपं लिखत।
१५. 'लिख्' धातोः क्तवतु-प्रत्ययरूपं (पुंलिङ्गे) लिखत।
१६. 'स्था' धातोः क्त-प्रत्ययरूपं लिखत।
१७. 'हस्' धातोः क्त्वा-प्रत्ययरूपं लिखत।
१८. 'वद्' धातोः तुमुन्-प्रत्ययरूपं लिखत।
१९. 'ज्ञा' धातोः क्त-प्रत्ययरूपं लिखत।
२०. 'दा' धातोः क्तवतु-प्रत्ययरूपं (पुंलिङ्गे) लिखत।
उत्तरमाला (B) पठित्वा (B) आगत्य (B) कर्तुम् (B) लिखितः (D) भूतवान् (A) खादित्वा (B) नेतुम् (A) दृष्टः (A) पीत्वा (B) दातुम् पठितुम् गत्वा कृतः भूत्वा लिखितवान् स्थितः हसित्वा वक्तुम् ज्ञातः दत्तवान् परीक्षा के लिए उपयोगी क्त्वा → एक कार्य पूरा होने के बाद दूसरा कार्य होने का बोध कराता है। उदाहरण: पठित्वा विद्यालयं गच्छति। ल्यप् → उपसर्गयुक्त धातुओं के साथ प्रायः प्रयुज्यते। उदाहरण: आगत्य उपविशतु। तुमुन् → कार्य करने के उद्देश्य का बोध कराता है। उदाहरण: पठितुं विद्यालयं गच्छामि। क्त → भूतकाल में पूर्ण हुए कार्य का बोध कराता है। उदाहरण: पत्रं लिखितम् अस्ति। क्तवतु → कार्य करने वाले (कर्ता) के द्वारा कार्य पूर्ण होने का बोध कराता है। उदाहरण: रामः पाठं पठितवान्।