कक्षा 9 संस्कृत व्याकरण अभ्यास प्रश्न | सन्धि, समास, प्रकृति-प्रत्यय एवं उपपद-विभक्ति

कक्षा 9 संस्कृत — व्याकरण अभ्यास-पत्र विषय : संस्कृत व्याकरण अभ्यास : सन्धि, समास, प्रकृति–प्रत्यय, उपपद-विभक्ति तथा धातुरूप

1. सन्धिविच्छेद अथवा सन्धि कीजिए—

गुरुः + आदेशः प्रत्येकम् शिवम् + वन्दे जगत् + अम्बा छात्रः + अहम्

1. समास-विग्रह अथवा समस्तपद लिखिए—

राजपुत्रः शरणागतः पुस्तकालयः न उपस्थितः कुम्भकारः

1. प्रकृति–प्रत्यय का संयोजन अथवा पृथक्करण कीजिए—

नत्वा प्रणम्य दृश् + तुमुन् गतः कृतवान्

1. उपपद-विभक्तिः

प्रदत्तेन शब्दरूपेण उचितं रूपं पूरयत— बालकः — ______ सह गच्छति। (अस्मद्) ______उभयत: वृक्षा: सन्ति (नदी) ______नमः। (भवत़]

---बहिः मा गच्छ। (कक्षा)

______ अलम्। (चिन्ता)

1. प्रदत्तशब्दैः समुचितं रूपं पूरयत—

उद्याने______ सन्ति। (फल) ______बालिके भ्रमतः। (तत्) ______ किं कुर्वन्ति? (भवत्) ______ सैनिकाः गच्छन्ति। (राजन्) तत्र अनेकाः ______ वहन्ति। (नदी)

1. प्रदत्तधातुरूपेण समुचितं प्रयोगं कुरुत—

वयम् तत्र — ______ (गच्छति, गच्छावः, गच्छामः, गच्छन्तम्) अहं शिक्षकं — ______ (नमामि, नमस्यामि, नमन्ति, नमते) तत्र बालकौ — ______ (आसीत्, आस्ताम्, आसन्) छात्राः गुरून् — ______ (सेवते, सेवन्ते, सेवेत, सेवामहे) अहं त्वया सह — ______ (गमिष्यति, गमिष्यतः, गमिष्यामि)