कक्षा 9 संस्कृत व्याकरण अभ्यास-प्रश्नावली — सन्धि, विभक्ति, शब्दरूप एवं धातुरूप

कक्षा 9 संस्कृत अभ्यास-प्रश्नावली — व्याकरणम्

विषयः — संस्कृतम्

प्रश्न 1. अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कृत्वा लिखत। (केवलं प्रश्नत्रयम्)

(i) अधिराजदेव चण्डवातेन मेघैरिव च सह प्रवर्षः समागायत।

(ii) आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः।

(iii) कश्चित् कृषकः बलिवर्दाभ्यां क्षेत्रकर्षणं कुर्वन् आसीत्।

(iv) किञ्चित् कालं नय माम् अस्मात् + नगराद् बहुदूरम्।

प्रश्न 2. कोष्ठकप्रदत्तेषु शब्देषु उचितां विभक्तिं प्रयुज्य रिक्तस्थानानि पूरयत। (केवलं प्रश्नत्रयम्)

(i) बालकाः ............... पृच्छन्ति। (अम्बा)

(ii) जनाः कार्याणि ............... कुर्वन्ति। (दूरभाषयन्त्र)

(iii) देवः! अलम् ...............। (शत्रु)

(iv) ............... परितः नदी वहति। (ग्राम)

प्रश्न 3. उचितं विकल्पं चित्वा उत्तराणि लिखत। (केवलं प्रश्नत्रयम्)

(i) ‘राजन्’ शब्दस्य तृतीया बहुवचनम्—

(अ) राजा (ब) राजभ्याम् (स) राजभिः (द) राजः

(ii) ‘धेनु’ शब्दस्य पञ्चमी एकवचनम्—

(अ) धेनोः (ब) धेनुभ्यः (स) धेनुभ्याम् (द) धेनवः

(iii) ‘जगत्’ शब्दस्य प्रथमा बहुवचनम्—

(अ) जगतानि (ब) जगती (स) जगता (द) जगन्ति

(iv) ‘अस्मद्’ शब्दस्य सप्तमी द्विवचनम्—

(अ) आवयोः (ब) मयि (स) अस्मत् (द) अस्मासु

प्रश्न 4. उचितं विकल्पं चित्वा उत्तराणि लिखत। (केवलं प्रश्नत्रयम्)

(i) ‘नी’ धातुरूपस्य लोट्लकारे उत्तमपुरुष एकवचनम्—

(अ) अनयत् (ब) नयति (स) नयतु (द) नेष्यति

(ii) ‘वद्’ धातुरूपस्य लङ्लकारे उत्तमपुरुष बहुवचनम्—

(अ) अवदत् (ब) अवदाम (स) अवदाव (द) अवदः

(iii) ‘सेव्’ (आत्मनेपदी) धातुरूपस्य लट्लकारे प्रथमपुरुष द्विवचनम्—

(अ) सेवे (ब) सेवेते (स) सेवन्ते (द) सेवेत

(iv) ‘लभ्’ (आत्मनेपदी) धातुरूपस्य लट्लकारे प्रथमपुरुष एकवचनम्—

(अ) लभन्ते (ब) लभेते (स) लभते (द) लभे