Skip to content
All lessons

Script — Devanagari

लृट् लकार — भविष्यत् काल | संस्कृत में वाक्य प्रयोग | Lṛṭ Lakāra – Future Tense

लृट् लकार — भविष्यत् काल (Future Tense)

2 min read

लृट् लकार — भविष्यत् काल (Future Tense) लृट् लकार का प्रयोग संस्कृत में भविष्यत् काल अर्थात् भविष्य में होने वाले कार्य को व्यक्त करने के लिए किया जाता है। उदाहरण: अहं श्वः विद्यालयं गमिष्यामि। — I will go to school tomorrow. उदाहरण-वाक्य हिन्दी संस्कृत English

  1. मैं कल विद्यालय जाऊँगा/जाऊँगी। अहं श्वः विद्यालयं गमिष्यामि। I will go to school tomorrow.
  2. तुम कल विद्यालय जाओगे। त्वं श्वः विद्यालयं गमिष्यसि। You will go to school tomorrow.
  3. वह कल विद्यालय जाएगा। सः श्वः विद्यालयं गमिष्यति। He will go to school tomorrow.
  4. वह कल विद्यालय जाएगी। सा श्वः विद्यालयं गमिष्यति। She will go to school tomorrow.
  5. हम कल विद्यालय जाएँगे। वयं श्वः विद्यालयं गमिष्यामः। We will go to school tomorrow.
  6. तुम सब कल विद्यालय जाओगे। यूयं श्वः विद्यालयं गमिष्यथ। You all will go to school tomorrow.
  7. वे कल विद्यालय जाएँगे। ते श्वः विद्यालयं गमिष्यन्ति। They will go to school tomorrow.
  8. मैं संस्कृत पढ़ूँगा/पढ़ूँगी। अहं संस्कृतं पठिष्यामि। I will study Sanskrit.
  9. विद्यार्थी परिश्रम करेंगे। छात्राः परिश्रमं करिष्यन्ति। The students will work hard.
  10. हम संस्कृत सीखेंगे। वयं संस्कृतं शिक्षिष्यामः। We will learn Sanskrit.
  11. रामः फलम् खादिष्यति। रामः फलम् खादिष्यति। Rama will eat the fruit.
  12. बालिका गीतं गास्यति। बालिका गीतं गास्यति। The girl will sing a song.

लृट् लकार की पहचान लृट् लकार में क्रिया के द्वारा भविष्य में होने वाले कार्य का बोध होता है। जैसे—

  • गमिष्यामि — मैं जाऊँगा/जाऊँगी — I will go
  • पठिष्यति — वह पढ़ेगा/पढ़ेगी — He/She will study
  • करिष्यामः — हम करेंगे — We will do
  • भविष्यन्ति — वे होंगे — They will b. पठ् धातु — लृट् लकार

पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम पुरुष पठिष्यति पठिष्यतः पठिष्यन्ति मध्यम पुरुष पठिष्यसि पठिष्यथः पठिष्यथ उत्तम पुरुष पठिष्यामि पठिष्यावः पठिष्यामःउदाहरण-वाक्य

  1. सः पुस्तकं पठिष्यति। — वह पुस्तक पढ़ेगा। — He will read a book.
  2. ते पुस्तकं पठिष्यन्ति। — वे पुस्तक पढ़ेंगे। — They will read a book.
  3. त्वं पुस्तकं पठिष्यसि। — तुम पुस्तक पढ़ोगे। — You will read a book.
  4. यूयं पुस्तकं पठिष्यथ। — तुम सब पुस्तक पढ़ोगे। — You all will read a book.
  5. अहं पुस्तकं पठिष्यामि। — मैं पुस्तक पढ़ूँगा/पढ़ूँगी। — I will read a book.
  6. वयं पुस्तकं पठिष्यामः। — हम पुस्तक पढ़ेंगे। — We will read a book.

संक्षिप्त सूत्र लृट् लकार = भविष्यत् काल = Future Tense उदाहरण— पठिष्यति = पढ़ेगा/पढ़ेगी = will read अतः पठिष्यति आदि रूपों से भविष्य में होने वाले कार्य का बोध होता है।